سال نو و نوروز باستاني بر تمام ايرانيان مبارك باد.

طبق آخرین بررسیهای به عمل آمده، سطح کره زمین از 12 صفحه برزگ به نام Plate تشکیل شده است که این صفحات ساکن نبوده و جابجا می شوند و در طی جابجایی خود به همدیگر نیرو وارد کرده و این نیروها بتدریج در کناره ها یا داخل این صفحات انباشته شده و در نهایت به صورت زمین لرزه آزاد می گردد. دلیل حرکت این صفحات، جریان همرفتی ای است که در زیر این پوسته ها و در قسمت مایع کره زمین وجود دارد. همانطور که می دانید، داخل کره زمین بصورت مذاب است، و دمای این مایع مذاب در همه جای آن یکسان نیست و این گرادیان دما باعث جابجایی در این مایع می گردد. پوسته ها نیز که درواقع بر روی این ماده مذاب شناور هستند، دچار جابجایی می شوند.

از میان نظریات گوناگونی که در رابطه با منشاء زمین لرزه ها ارائه شده است، نظریه ای وجود دارد به نام نظریه "بازگشت کشسان" که ازجامعیت بیشتری برخوردار است.
بر اساس این نظریه عامل ایجاد تغییر شکل در سنگها ایجاد شکستگی در آنها و زمین لرزه در آنها , معمولا نیروهای افقی جهت داری است که در اثر حرکت و جابجایی ورقه های سنگ کره (پلیت ها) ایجاد می شود. در بسیاری موارد بر اثر انباشته شدن زیاده از حد انرژی در سنگ، حرکاتی در امتداد شکستگی ها و گسل های قبلی موجود در سنگ روی می دهد و در ضمن رها شدن انرژی ذخیره شده، زمین لرزه هایی بوجود می آید. به همین دلیل در زمان بررسی لرزه خیزی یک منطقه باید تاریخچه لرزه ها و گسل های فعال و لرزه زا را مورد بررسی قرار داد. البته باید توجه نمود که در یک زمین لرزه، تمام طول گسل جابجا نمی شود بلکه بخشهایی از آن مقاومت می نمایند. این بخشهای به ظاهر فاقد جابجایی ممکن است در زمانی دیگر گسیخته شده و زمین لرزه ای را به وجود آورند، علاوه بر این بر اثر آتشفشانها، ریزش سقف غارها و معادن، ایجاد بهمن، برخورد شهاب سنگها، فعالیتهای بشری و ... نیز زمین لرزه هایی ایجاد شود که درصد ناچیزی از زمین لرزه های معمولا کوچک را تشکیل می دهند. بسیاری از زمین لرزه ها با تعدادی حرکات ضعیف تر در پیش از زمین لرزه اصلی و پس از حرکت اصلی همراهند که به نامهای پیش لرزه و پس لرزه خوانده می شوند.

نظریه بازگشت کشسان

بر طبق این نظریه نیروهای فعالی که سبب تغییر شکل پوسته زمین هستند, موجب تغییر شکل صفحه ها (خمشدگی، کشیدگی و فشردگی)، اصطکاک بین صفحه های برخورد کننده، گرادیان (تفاوت) بالای دما و ... می شوند به طرز قابل توجهی در افزایش تنش نقش دارند این نیروها در قسمتهای سطحی که سنگها رفتار خمیدگی کمتری از خود نشان می دهند، به تدریج باعث تغییر شکل کشسان سنگها می شوند. زمانی که میزان تغییر شکل کشسان از لایه ها، به حالت اولیه خود باز می گردند. ترک خوردن سنگ معمولا از نقطه ی کانون شروع و با سرعت حدود 3 کیلومتر بر ثانیه در امتداد صفحه منتشر می شود. به این ترتیب انرژی ای که به صورت "تنش کشسان" در سنگ ذخیره شده بود به طور ناگهانی آزاد شده و زمین لرزه را ایجاد می نماید.

در نتیجه تعریف کلی ای که می توان برای زلزله در نظر گرفت این است:

زلزله عبارتست از لرزش زمین در اثر آزاد سازی سریع انرژی که اغلب موارد در اثر لغزش در امتداد یک گسل در پوسته زمین اتفاق میافتد. انرژی آزاد شده از محل آزاد شدن آن، که کانون نامیده می شود، بصورت امواج در همه جهت ها منتشر می شود. این موجها شباهت بسیار زیادی به امواج ایجاد شده در اثر فروافتادن یک سنگ در آب آرام یک حوضچه دارد. به همان ترتیب که ضربه سنگ باعث به جنبش درآوردن امواج آب می شود، یک زلزله امواج لرزهای را ایجاد میکند که در زمین منتشر می شوند. با وجود اینکه انرژی آزاد شده با فاصله گرفتن از کانون زلزله به سرعت پراکنده شده و میرا می شود(انرژی خود را از دست می دهد.) ، ولی ابزارهای بسیار حساسی که در سراسر جهان بمنظور ثبت ارتعاشات پوسته زمین نصب شده اند، آن را حس کرده و ثبت می کنند.

زلزله ها بر اساس منشاء ایجاد آنها (چشمه‌های لرزه‌ای) به چند دسته تقسیم بندی می شوند که در زیر به بررسی آنها می پردازیم.

زمین‏لرزه‌ها ممکن است به طور طبیعی پدید ایند و یا بر اثر رویدادهای ساخت بشر به وقوع بپیوندند. براساس دلیل پیدایش، آنها را به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌نمایند.

1- رویدادهای طبیعی

زمین‏لرزه‌های زمین‌ ساختی
زمین‏لرزه‌های آتش فشانی
زمین‏لرزه‌های فروریختی
زمین‏لرزه‌های اقیانوسی

2- رویدادهای ساخت بشر

- زمین‏لرزه‌های القایی
- زمین‏لرزه‌های ناشی از رویدادهای کنترل شده

زمین‏لرزه‌های زمین‌ساختی :

یکی از انواع لرزه با منشاء طبیعی است که بر اثر رهاشدن ناگهانی انرژی ذخیره‌ شده، در اثر برهم‌ کنش چند صفحه‌ی پوسته ایجاد می‌شود.

زمین‏لرزه‌های آتشفشانی:

این نوع زمین‏لرزه بر اثر بازشدن ناگهانی کانالهایی در پوسته زمین، حرکات سریع ماگما، فروریختن سقف کانالهای زیرزمینی و مخازن تخلیه شده از ماگما و یا بر اثر ترکم بیش از اندازه‌ی گاز و فشار ناشی از آن و... ایجاد می‌شود. کانون این زمین لرزه‌ها ممکن است بسیار عمق داشته باشد، اما گاهی بر روی زمین روی می‌دهند که به نام زمین لرزه‌های انفجاری خوانده می‌شوند.

زمین‏لرزه‌های فروریختی:

بر اثر فروریختن غارها و کانال های زیرزمینی، لرزه‌هایی ایجاد می‌شود که به نام زمین‏لرزه‌های فروریختی موسومند. این تکان ها همواره بسیار کوچکند و تنها اهمیت محلی دارند.

زمین‏لرزه‌های القایی:

بر اثر آبگیری یا تغییرات ناگهانی سطح آب دریاچه‌های پشت سدها، تزریق آب یا سیالهای دیگر به داخل زمین و یا استخراج آنها، مخصوصاً در جاهایی که گسلهای فعال وجود دارد زمین‏لرزه‌هایی ایجاد می‌شود. در واقع دلیل اصلی این لرزه‌ها را می‌توان بارگذاری سریع برروی زمین و یا برداشتن ناگهانی بار زیادی از روی آن ذکر کرد. این لرزه‌ها به نام القایی موسومند. لرزه‌های ناشی از معادن نیز در این دسته قرار می‌گیرند. به عنوان مثال می‌توان به زمین‏لرزه‌ای که د ر ارتباط با آبگیری و تغییرات فصلی سطح آب دریاچه سفیدرود روی داد اشاره نمود.

زمین لرزه های ناشی از رویدادهای کنترل شده :

انفجارهای نظامی و صنعتی، همچنین آمدو شد و یا فعالیت‌های ساختمانی نیز لرزه‌هایی را ایجاد می‌نمایند که شدت، زمان وقوع و محل آنها قابل پیشبینی است . این نوع لرزه‌ها به نام لرزه‌های ناشی از رویدادهای کنترل شده موسوم اند.

مفاهیم زلزله:

موج های لرزه ای:

بطور کلی پس از اینکه در داخل زمین زلزله ای به وجود آمد و انرژی زمین آزاد شد، این انرژی آزاد شده به صورت امواج ارتعاشی در کلیه جهات منتشر می شوند و انرژی زلزله را با خود منتقل می نمایند. امواج زمین لرزه با توجه به حرکتشان در داخل یا سطح زمین به دو دسته "امواج داخلی یا پیکری" و "امواج سطحی" تقسیم می شوند.

امواج سطحی بیشترین انرژی ناشی از لرزه های کم عمق را دارا بوده و عامل اصلی خرابی های ناشی از زمین لرزه بخصوص در مناطق مسکونی می باشند. این گروه از امواج پس از تداخل موجهای داخلی در امتداد حدفاصلها، شروع به ارتعاش کرده و عمق نفوذ محدودی دارند، از این رو همواره در نزدیکی سطح های ناپیوستگی متمرکز می شوند. بدین جهت در محیطهای همگن و محیط های نامحلول موجهای سطحی نخواهیم داشت. این امواج به نامهای موجهای محدود شده و یا موجهای هدایت شده نیز معروفند و خود به گروههای مختلفی چون "موج لاو" و "امواج ریلی" تفکیک می گردند.

امواج داخلی یا پیکری دسته دیگری از امواج لرزه ای هستند که در درون زمین حرکت کرده و در تمامی جهات منتشر می شوند و با سرعتی بیش از موجهای سطحی حرکت می نمایند. امواج داخلی نیز به دو گروه امواج طولی یا اولیه و امواج عرضی یا ثانویه قابل تقسیم هستند.

این امواج توسط ویژگیهایی چون سرعت، دامنه، طول موج، دوره تناوب و فرکانس از یکدیگر تمییز داده می شوند.

انواع موج درونی (Body Wave) :

1- امواج تراکمی P یا اولیه (Primary Waves) :

امواج تراکمی از همه محیطهایی که توان تحمل فشار را دارند از جمله گازها و مایعات عبور می کنند. ذراتی که تحت تاثیر موج P قرار می گیرند در جهت انتشار موج به جلو یا عقب نوسان می کنند. در صورتی که بخشی از یک فنر را جمع کرده و به طور ناگهانی رها کنیم، فشردگی تمام طول فنر را طی خواهد کرد تا به انتهای آن برسد. در این مثال فنر در راستای حرکت موج به ارتعاش درآمده است که بسیار شبیه به نحوه انتشار امواج P است. دلیل نامگذاری این امواج به نام امواج اولیه سرعت بالای این امواج می باشد، چرا که اولین موجی که از زلزله احساس می شود امواج P هستند. این امواج با وجود سرعت بالای انتقال، چون بسیار سریعتر از سایر امواج دیگر میرا می شوند باعث ایجاد خرابی زیادی در زلزله ها نمی شوند.

2- امواج برشی S یا عرضی (Shear Waves or Secondary waves) :

این امواج تنها در محیط هایی که می توانند در برابر تغییر شکل جانبی مقاومت کنند - مانند محیط های جامد - منتشر می گردند. این امواج در مایعات و گازها نمی توانند منتقل شوند. در صورتی که یک طناب را به دیواری متصل کرده و سر دیگر آن را در دست گرفته و به صورت قائم حرکت دهیم، در طناب موجی ایجاد می شود شبیه امواج S می باشد. در این امواج ارتعاش ذرات محیط عمود بر جهت حرکت موج می باشد (همانطورکه در مثال طناب دیده می شود، موج در امتداد طول طناب حرکت می کند در حالی که ذرات طناب در جهت عمود بر طول طناب ارتعاش می کنند).

امواج سطحی (Surface Waves) :

1- امواج رایلی LR - Rayleigh Waves :

این امواج به نحو خاصی حرکت می کنند. بدین ترتیب که حرکت ذرات در امتداد مدارهای دایره ای (یا بیضوی) صورت می گیرد. درست مانند حرکت امواج در سطح اقیانوس البته جهت حرکت دایره ها برخلاف حرکت امواج اقیانوس است به عبارتی حرکات ذرات سنگ، مدار بیضوی پسگرد را در صفحه قائمی به طرف منشاء زمین لرزه طی می کنند.

2 - امواج لاو LQ - Love Waves :

حرکت زمین توسط موج لاو، تقریبا شبیه موج S است با این تفاوت که ذرات ماده به موازات سطح زمین و در جهت عمود بر انتشار موج حرکت کرده و ذرات در صفحه قائم حرکت ندارند. انتشار این امواج مانند تکانهایی است که بر اثر حرکت طناب به سمت چپ یا راست ایجاد می شود. موجهای لاو قدری سریعتر از امواج رایلی حرکت کرده و زودتر بر روی لرزه نگاشت ظاهر می شوند.

گسله

گسلها شکستگیهایی در پوسته زمین هستند که در طول آنها تغییر شکلهای قابل توجهی ایجاد شده است. بدین مفهوم که زلزله های پیشین، باعث ایجاد این شکستگیها و جابجائی ها گردیده است. گاهی اوقات گسلهای کوچک در ترانشه های جاده، جائی که لایه های رسوبی چند متر جابجا شده اند، قابل تشخیص هستند. گسلهایی در این مقیاس و اندازه معمولا بصورت تک گسیختگی جدا اتفاق میافتد. در مقابل گسلهای بزرگ، شامل چندین صفحه گسل درگیر میباشند مانند گسل شمال تهران و گسل شمال تبریز. این منطقه های گسله، میتوانند چندین کیلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روی عکسهای هوایی راحت تر قابل تشخیص هستند تا سطح زمین. بر اساس جهت جابجایی گسلها,گسلهای امتداد لغز و گسلهای شیب لغز تعریف میشوند.

خطرات ناشی از یک زلزله:

عواملی که در یک زلزله باعث ایجاد خسارت میگردند عبارتند از:

1- نیروهای درونی شدید ایجاد شده بر اثر جنبش شدید زمین

2- آتش سوزی های ناشی از زمین لرزه

3- تغییر در خواص فیزیکی خاکها ( نشستها، پدیده آبگونگی و ... )

4- بر اثر جابجائی مستقیم گسلها در محل ساخت سازه ها

5- بواسطه زمین لغزشها ( زمین لغزش عبارتست از فروریزش دامنه شیبها )

6- بواسطه موجهای بلند ایجاد شده توسط زلزله در دریاها ( آبرانش )

اندازه گیری زمین لرزه:

برای آگاهی از میزان تاثیر هر پدیده لازم است تا بتوانیم به نحوی آن را بصورت کمی بیان کنیم. برای کمی کردن اندازه زلزله، از دو رهیافت مختلف استفاده میشود؛ یک رهیافت بر اساس اندازه گیری دستگاهی (بزرگای زلزله) و دیگری بواسطه تاثیر پذیری دست سازهای بشر از زلزله (شدت زلزله). شدت زلزله در هر مکان متفاوت است و با دور شدن از کانون زلزله کم می شود، در حالی که بزرگای زلزله همواره ثابت است و ربطی به دور شدن از کانون ندارد (چرا که با کل انرژی آزاد شده مربوط است).

شدت زمین لرزه:

شدت یک زلــزله در یک مکــان خاص بــر مبنای اثرهای قابل مشاهده زمین لرزه در آن مکان تعیین می شود. دقت در تعیین شدت زلزله به دقت مشاهده کننده وابسته است. تخمین شدت وسیلة مفیدی برای تخمین اندازة زلزله های تاریخی است، بویژه در ناحیه هایی نظیر کشور ما که کشوری باستانی و با میراث تاریخی و فرهنگی کهن است و لذا اطلاعات مهمی می توان از زلزله های رویداده در زمانی که ثبت تاریخی وجود دارد به دست آورد. مقیاسهای مختلفی برای تعیین شدت زمین لرزه همانند مقیاس مرکالی اصلاح شده، MSK، EMS98 و ... ارائه شده است.

تعیین شدت زمین لرزه بدین ترتیب است که برای هر کدام از مقیاسها جدولی تهیه شده است و بر اساس آن میزان آسیبهای ناشی از زلزله بر سازه های مختلف ارائه گردیده است و مشاهده گر با تطبیق خسارتهای بوجود آمده از زلزله با موارد ذکر شده در جدول، شدت زلزله را تعیین میکند.

بزرگای زلزله:

بمنظور اندازه گیری زمین لرزه و بدست آوردن معیاری برای مقایسه و سنجش زمین لرزه ها، از بزرگای زلزله استفاده میشود که میتوان آن را با در نظر گرفتن دامنه نوسانات روی نگاشت محاسبه نمود. مقیاسهای متفاوتی برای اندازه گیری بزرگای زلزله وجود دارد. اولین مقیاس بزرگا، توسط چارلز ریشتر در سال 1935 برای زلزله های جنوب کالیفرنیا تعریف شد که بزرگای محلی یا M_Lنامیده میشود. علاوه بر مقیاس ریشتر، مقیاسهای مختلف دیگری نیز وجود دارند که هر کدام کاربردهای خاص خود را در مهندسی زلزله و زلزله شناسی ایفا میکنند. هر زلزله فقط و فقط یک بزرگا دارد و بزرگا با فاصله از محل وقوع زلزله تغییر نمی یابد. >

from>earthquake.ir

اگر همواره مانند گذشته بينديشيد، هميشه همان چيزهايي را به‌دست مي‌آوريد كه تا بحال كسب كرده‌ايد

فاينمن

شفق قطبی چیست و چگونه تشکیل می شود؟

نیروهای لورنتس که موجب انحراف مسیر الکترونها در میدان های مغناطیسی می شود در بسیاری از پدیده های طبیعی تجلی می یابند و فقط با یاری گرفتن از این نیروها توضیح آنها ممکن است. یکی از تماشایی ترین و با شکوهترین پدیده ها از این نوع شفق قطبی است، که مشخصه عرض های جغرافیایی بالا , نزدیکی های شمال یا جنوب مدار قطبی است. پدیده شگفت آور و زیبایی که در طول شب قطبی طولانی در آسمان دیده می شود.

آسمان تابان می شود و نقش هایی با رنگها و شکل های گوناگون دیده می شود. گاهی دارای شکل کمان یکنواخت ، ساکن یا تپنده است و گاهی عبارت است از شمار زیادی پرتو با طول موج های متفاوت ، که مانند پرده ها و نوارها بازی می کنند و پیچ و تاب می خورند. رنگ تابانی از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می کند. طبیعت و منشا شفق های قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود. تا اینکه به تازگی برای این راز توضیح رضایت بخشی پیدا شد.

ارتفاع شفق های قطبی

قبل از همه , دانشمندان موفق شدند ارتفاعی را که شفق های قطبی ظاهر می شوند، تعیین کنند. به این منظور از یک تابانی از دو نقطه به فاصله چند ده کیلومتر از یکدیگر عکس گرفتند. به کمک چنین عکس هایی ثابت کردند که شفق های قطبی در ارتفاع 80 تا 100 کیلومتری بالای زمین (بیشتر اوقات در ارتفاع 100 کیلومتر) ظاهر می شوند. به این ترتیب دریافتند که شفق های قطبی تابانی گازهای رقیق موجود در جو زمین هستند، که تا اندازه ای به تابانی در لامپ های تخلیه گاز شبیه می باشند.

دوره تناوب ظهور شفق های قطبی

رابطه جالب بین شفق های قطبی و پدیده های دیگر روشن است. شفق های قطبی با دوره های متفاوت مشاهده می شوند. اختلاف دوره های شفق قطبی بعضی اوقات به چندین سال می رسد. مشاهدات چندین ساله آشکار ساخته اند که دوره های زیادی ماکزیمم شفق های قطبی به طور مرتب در 11.5 سال تکرار می شوند . در طول این مدت ، شماره شفق های قطبی نخست سال به سال کاهش می یابد و سپس شروع می کند به زیاد شدن تا مقدار آن در 11.5 سال از نو به ماکزیمم می رسد.

سایر پدیده های زیبای جوی

مشاهده سطح خورشید ، از خیلی پیش ، وجود لکه های تار و نامنظمی را روی قرص آن آشکار ساخته اند که اغلب شکل و جایشان عوض می شود، معلوم شده است که تعداد و مساحت کل این لکه ها از سالی به سال دیگر ، نه به طور کاتوره ای بلکه با همان دوره 11.5 سال , تغییر می کنند . در این فرایند , ماکزیمم لکه های خورشیدی ، یا فعالیت خورشیدی ماکزیمم ، همزمان با شفق قطبی ماکزیمم عارض می شوند و نابودی آنها نیز با هم هماهنگ می باشد.

تعداد توفان های مغناطیسی به ماکزیمم خود می رسد. در سالهای اخیر رابطه مشابهی بین فعالیت خورشیدی (تعداد لکه های خورشیدی) و شرایط انتشار امواج رادیویی در لایه های بالای جو اثبات شده است. بنابراین مساله ، علاوه بر معنای نظری محض ، اهمیت عملی نیز پیدا کرده است.

فرضیه بیرکلند در مورد لکه های خورشیدی

بیرکلند (B.Birkeland )

دانشمند نروژی با مقایسه نتایج اخیر این فرضیه را مطرح کرد که لکه های خورشیدی ناحیه هایی هستند که آنها باریکه های ذرات باردار (الکترونها) به داخل فضای اطراف گسیل می شوند. این ذرات با رسیدن به لایه های بالای جو زمین ، از طریق برخوردهای الکترون در این لایه ها ، مشابه تخلیه گاز در لوله ، گازها را به تابانی وا می دارند. این الکترون ها همچنین روی میدان مغناطیسی زمین و شرایط انفجار امواج رادیویی مجاور زمین اثر می گذارند.

یک پرسش و یک پاسخ

اگر نظریه بیرکلند درست باشد، چرا شفق های قطبی در عرض های بالا ، یعنی در نواحی نزدیک به قطب ها مشاهده می شوند؟ در صورتیکه می دانیم پرتوهای خورشید تمام سطح زمین را روشن می کنند. پاسخ این پرسش را استرمر

(Stermer)

، دانشمند نروژی دیگر پیدا کرد. ذرات باردار گسیل شده از خورشید به جو زمین می رسند و به درون میدان مغناطیسی آن نفوذ می کنند. در آنجا نیروی لورنتس بر آنها اثر می کند. و آنها را از مسیر اولیه خود منحرف می سازد.

استرمر محاسبات ریاضی پیچیده ای انجام داد و مسیر این الکترون ها را در میدان مغناطیسی زمین حساب کرد. او نشان داد که ذرات باردار منحرف شده توسط میدان مغناطیسی زمین ، به یقین فقط به نواحی قطبی کره زمین وارد می شوند.

کاربرد ویژه نیروی لورنتس

این نظریه که در انحراف ذرات باردار در میدان مغناطیسی زمین نیروی لورنتس را به حساب می گیرد، با شمار زیادی از نتایج آزمایشگاهی به خوبی همخوانی دارد و در حال حاضر پذیرش همگانی یافته است. هر چند به تازگی برای توضیح کمی تمامی این دیدگاه دشواریهایی بروز کرده است.

با پیدا شدن لکه ها بر سطح خورشید که نشانه زیاد شدن فعالیتهای مغناطیسی در خورشید است ، جریانی از ذرات باردار ( عمدتا الکترونها و پروتونها ) در فضا پخش می شود که به آن باد خورشیدی می گویند.

وقتی این ذرات به لایه های بالای جو زمین برخورد می کنندملکولهای هوا را برانگیخته می کنند و اتمهای بر انگیخته برای اینکه به حالت اول برگردند انرژی اضافی خود را به صورت نور تابش می کنند. این نورها به شکل زیبایی در آسمان نواحی نزدیک به قطبهای مغناطیسی زمین دیده می شوند. ( ذرات باردار به سمت قطبهای مغناطیسی منحرف می شوند) ما این نورهای زیبا را به اسم شفق قطبی می شناسیم. در چند روز آینده دوستانی که ساکن کانادا یا شمال اروپا هستند می توانند منتظر این پدیده زیبا باشند، البته برای دیدن چیزی مثل عکس پایین باید تا نزدیکیهای قطب بروید

در نزدیکی شهر در بهترین شرایط چنین چیزی خواهیم دید

گل فشانها :

تعريف گل فشان : مخروطي است از گل , كه هنگام خروج گاز از لابه لاي گل هاي مرطوب سطح زمين

شكل مي گيرد . پرتاب شدن سريع گلهاي روان و آبكي كه با حباب و صدا همراهند و معمولا سرد نيز

هستند , كم كم مخروطي از گل را تشكيل مي دهد كه گل فشان ناميده مي شود . بعضي معتقداند

كه گل فشانها در مناطق آتشفشاني ايجاد مي شوند اما تعداد زيادي از آنها در مناطقي قرار دارند كه

آتشفشاني نيستند . درهر حال , گل فشانها عارضه هاي طبيعي و مخروطي شكلي هستند كه در

آنها , خروج گل با خروج گاز همراه است . در مورد منشا گل فشانها نظرهاي متفاوتي وجود دارد كه

عبارت اند از : عده اي معتقداند كه گل فشانها منشا تكتونيكي دارند و علت به وجود آمدن آنها را

عامل فرو رانش و ساير فشارهاي ناشي از حركات تكتونيكي مي دانند . عده ديگري نيز گل فشانها را

از پي آمد بعدي آتشفشانها به شمار مي آورند و منشا آنها را به آتشفشانهاي قبلي موجود در منطقه

مرتبط مي دانند . آشكار است كه گل فشانها بيشتر براثر فشار گازهاي هيدرو كربني و يا احتمالا بخار

آبي كه از اعماق زمين به طرف سطح صعود مي كنند تشكيل مي شوند . به اين معني كه گازهاي مزبور

ضمن صعود و عبور از لايه هاي سست سنگي و اشباع از آب , آنها را به صورت گل در آورده و با خود به

سطح زمين حمل مي كنند . اما با اين همه نمي توان منشا و تشكيل تمام گل فشانهارا به صورت يكسان

توضيح داد . گل فشانها را برحسب ميزان دماي آنها به تقسيم مي كنند

1_ گل فشان سرد 2_ گل فشان گرم

گل فشانها از دو نظر داراي اهميت هستند

۱ــ از نظر مطالعات زمين شناسي : وجود گل فشان در هر منطقه نشان دهنده فعاليت تكتونيكي جوان و

زونهاي ضعيف يا گسله است و در آن احتمال وقوع زلزله هاي نسبتا خفيف , زياد است . و همچنين تشكيل

گل فشان در يك منطقه ممكن است كه با آتشفشان و نواحي فرو رانش منطقه, در ارتباط باشد .

۲ــ از ديدگاه اقتصادي : گل فشانها مي توانند تا حدي معرف وضعيت دروني زمين در منطقه و نيز

نشان دهنده وجود منابع آبهاي زير زميني , گازهاي هيدرو كربني و نفت باشد . و همچنين متصاعد شدن

گازهاي گوگردي از آنها در بعضي از مناطق باعث شده تا گل فشان به رنگ زرد يا نارنجي در آيد .

ويا اينكه ارتباط داشتن گل فشان با آبهاي شور زير زميني, باعث پف كردن زمينهاي پايين دست آن مي شود

مناطق گل فشانهاي ايران : 1_ گل فشانهاي شمال شرقي 2_ گل فشانهاي جنوب شرقي(بندر تنگ)

فشانهاي بلوچستان غربي ( ناپگ _ عين _سيصاد _ سند ميرسوبان _ گل فشان تالاب) _ 3

برگرفته از كتاب ( بحثي پيرامون ژئو مورفولوژي استان سيستان و بلوچستان ) from> mohsenshiran2003.blogfa.com

در ابتدا این برنامه بسیار ساده به نظر می رسید زیرا هر دو کشور می پنداشتند که با ساختن رآکتور اتمی با برودت هیدروژنی سفر به مریخ بسیار ساده خواهد شد.امریکایی ها بسیار سریع اولین مدل از راکتور را برای سفینه ی فضایی در سال 1959به آزمایش گذاشتند.این راکتور KIWI-A نام گرفت.این آزمایش ها نشان داد که رآکتور را می توان برای سوزاندن هیدروژن به کارگرفت.اما ساخت این راکتور برای دما های بالا مناسب نبود.بنابراین ساخت رآکتور مناسب پیچیده تر شد.

شوروی وزن موتور سفینه ی فضایی را حدود 14 تن بر آورد کرد و به کارگیری از موشک پروتون براین حمل موتور 14 تنی بسیار مناسب بود.یکی از تفاوت های اصلی شوروی با امریکا (در طرح موتور های با رآکتورهسته ای)این بود که طراحی موتور به سبک امریکایی نا همگن بود.در طراحی موتور به روش همگن سوخت هسته ای و کند کننده یا مدراتور(وسایلی که در راکتور ها نوترون های سریع را کند می کنند.) به صورت یکنواخت توزیع شده اند.در طراحی موتور به روش همگن کند کننده در دماهای بسیار پایین کار می کند .شوروی در برنامه ی خود طراحی موتور را به روش همگن در نظر گرفت.

سوخت مورد استفاده

ترکیبی از کربور اورانیوم و تنگستن برای سوخت سفینه ی فضایی در نظر گرفته شد.در دماهای بالا کریستال های کربور تنگستن سبب استحکام سوخت می شدند.شوروی دو مدل برای موتور های راکتور های هسته ای طراحی کرد.یکی از این مدل ها به نام EVG نام گذاری شد اینگونه موتور هسته ای می تواند به صورت پی در پی تا دو ساعت کار کند.به کار گیری از این موتور سبب می شود تا شرایط کار روی سوخت هسته ای بررسی شود.در آن زمان در اطراف مسکو از توربو پمپ ها استفاده می کردند.با به کارگیری از این دستگاه ها و راکتور ها موتور های راکتور آماده می شدند.

پرواز ها

27 مارس سال 1978 اولین راکتور مدل 11B91-IR-100 آزمایش شد(در این مدل دمای هیدروژن پنج برابر می شد).این راکتور دارای توانایی های بالایی بود برای نمونه دمای هیدروژن به کار رفته در آن به 1500 سلسیوس می رسید.سپس قابلیت های این راکتور افزایش پیدا کرد و توان آن از 25 مگا وات به 42 مگا وات و دمای هیدروژن آن به 2360 سلسیوس رسید.

تا نزدیکی اواسط دهه ی 1980 آزمایش راکتور ها ادامه پیدا کرد و در امریکا نیز توان موتور های راکتور افزایش یافت.در سال 1985 راکتور مدل 11B91-IR-100 آماده ی اولین پرواز فضایی خود بود اما برای این کار نیاز به بلوک های افزایش دهنده ی سرعت بود این پروژه به هیچ یک از شرکت های فضایی شوروی سفارش نشد و همچنین به دلایل بسیار دیگر این پرواز انجام نشد. در سال 1988 پروژه موتور های الکترو راکتور متوقف شد و چندی بعد در سال 1990 ایده ی ویتالی میخایلویچ ایولف در استفاده از موتور های الکترو راکتور در شوروی به کلی فراموش شد.

from.parssky.com

یکی از راههای بیان مختصات اجرام سماوی از جمله ماه ٬استفاده از مولفه های سمت وارتفاع می باشد.بنابراین با داشتن سمت وارتفاع دقیق هر جرم می توان آنراموقعیت یابی و مشاهده نمود.

نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد دانستن مکان مبدا ودر واقع شروع سمت وارتفاع می باشد به بیان دیگرباید نقطه صفر مختصات سمت وارتفاع مشخص باشد.با داشتن یک افق مناسب وداشتن یک تراز وضعیت نقطه شروع مختصات ارتفاع روشن است ٬همان طور که می دانید ارتفاع نقطه ای در افق ٬صفر وارتفاع بالاترین نقطه بالای سربرابر با 90 درجه است.

مطلب مهمی که وجود دارد نقطه شروع اندازه گیری سمت می باشد در صورتی که شب باشد بکمک ستارگان آسمان ودر صورتیکه روز باشدبکمک خورشید ویا احیانا" سیاراتی که در روز نیز قابل مشاهده هستند می توان با مراجعه به نقشه آسمان یا نرم افزارهای مناسب سمت اجرام ودر نتیجه مبدا شروع سمت را پیدا کرد.بکمک قطب نما نیز با داشتن مقدار انحراف مغناطیسی اینکار شدنی است.

اینکارها دقت خاص خود را می طلبد وداشتن مقداری تجربه لازم است.

اینک می پردازیم به مسئله رویت ماه نو در روز.در روشی که اکنون بیان خواهد شد تنها با توجه به ارتفاع ماه وخورشید می توان به شکار ماه نو پرداخت وبجز برای محاسبه در نرم افزار دیگر احتیاجی به دانستن سمت نیست.

وسایل لازم:

1- تلسکوپ یا دوربین دوچشمی که مجهز به فیلتر مشاهده خورشید است (تنها هدف این است که بتوانید با روشی ایمن خورشید را در وسط میدان دید قرار داد) سه پایه آن باید بگونه ای باشد که بتواند اندازه ارتفاع را نشان دهد وبتوان آنرا بگونه ای قفل کرد که مختصات سمت آن تغییر نکند یعنی در جهت چپ وراست سوی آن تغییر نکند فقط بتواند بالا وپایین رود.

2- نرم افزاری برای محاسبه ارتفاع وسمت ماه وخورشید مانند نرم افزار MOON CALC یا استاری نایت.

3- کلاه مناسب .بیاد داشته باشید که رصد را هنگام روز ودر آفتاب انجام می دهید.

برای شروع کار یک زمان برای مثال ساعت یک بعد از ظهر انتخاب می شود (این زمان باید بعد از زمان اذان ظهر محلی باشد.).در همین زمان تلسکوپ یا دوربین خود را به سوی خورشید نشانه روی کنید به شکلی که در وسط میدان دید قرار بگیرد ٬فیلتر یادتان نرود. حال ارتفاعی که سه پایه نشان می دهد را یاداشت کنید.اینک با احتیاط سه پایه رابگونه ای قفل کنید که سمت آن تغییر نکند.

مختصات مکان و تاریخ رصد را به نرم افزار بدهید .با دادن ساعت 13 به نرم افزار سمت وارتفاع خورشید را یادداشت کنید. بکمک نرم افزاربا جلو بردن زمان٬ زمانی را پیدا کنید که سمت ماه با همان سمت خورشید برابر می شود.(با توجه به اینکه ماه سمت چپ خورشید است همواره آنرا تعقیب می کند وبعد از چند دقیقه سمت آن با سمت خورشید برابر می شود.)در این زمان ارتفاع ماه را یاداشت کنید.بنابراین اگر در این زمان به اندازه اختلاف ارتفاع خورشید (ارتفاعی که سه پایه نشان میدهد) وارتفاع ماه که نرم افزار نشان میدهد سر تلسکوپ یا دوربین را پایین بیاورید (بدون آن که سمت تلسکوپ تغییر کند)می توان انتظارداشت که ماه خود از سمت چپ به میدان دید وارد شده ومی توان آنرا شکار کرد٬ اگر تمام اعداد محاسبه شده درست باشندواشتباهی درکار نباشد ماه در این زمان در وسط میدان دید خواهد بود.می توان جستجوی ماه را 2تا 3 دقیقه قبل از زمان مورد نظر شروع وبه همین میزان بعد از زمان مورد نظر ادامه داد.واضح است که هرچه میدان دید وسیله مورد استفاده بیشتر باشد این بازه زمانی بیشتر است.اگر نتوانستید ماه را ببینید ناامید نشوید.

بعد از چند دقیقه استراحت با نشانه روی مجدد به سوی خورشید مراحل بالا را تکرار کنید مثلا" ساعت 14 را انتخاب کرده تلسکوپ را به سوی خورشید هدایت کنید بکمک نرم افزار با جلو بردن زمان٬ زمانی را پیدا کنید که سمت ماه با سمت خورشید برابر شود سر تلسکوپ را به اندازه اختلاف ارتفاع ماه وخورشید پایین آورده وبه جستجوی ماه در میدان دید بپردازید.شما تازمان غروب احتمالا" تا سه مرتبه دیگر می توانیدعملیات جستجو را تکرار کنید.

پیشنهاد می کنیم برای حداکثر استفاده از زمان٬ ارتفاع وسمت ماه وخورشید را از قبل درزمان های مناسب رصد(بهتر است انتخاب زمان به گونه ای باشد که بعد از اتمام رصد اول چند دقیقه استراحت کنید) یاداشت نمایید. شاید متوجه شده باشید که رصد به این روش را تا زمانی می توانید ادامه دهید که شرایط آن مهیا باشد بنابراین بعد از مدتی نمی توانید این روش را انجام دهید.در کنار انجام رصدها به یک محاسبه برای استفاده از روشی دیگر احتیاج دارید.

مدت زمان مکث هلال یعنی فاصله زمانی بین غروب خورشید وماه را بکمک نرم افزار پیدا کنید.بر طبق رصدهای انجام شده بهترین زمان رصد ماه نو٬ زمانی است که به اندازه چهار نهم از این زمان گذشته باشد در این زمان خورشید چند درجه زیر افق رفته و تاریکی آسمان برای مشاهده ماه نو مناسب تر شده است.با پیدا کردن این لحظه(چهار نهم مدت مکث هلال بعد از زمان غروب خورشید) بکمک نرم افزارسمت وارتفاع ماه را پیدا کرده ویاداشت کنید.اینک در نرم افزار زمان را آنقدر به عقب برگردانید تا سمت خورشید برابر با آن سمت شود.عملا" در این زمان که نرم افزار نشان می دهد سمت خورشید را در افق بکمک عوارض طبیعی مانند کوه یا درخت یا هر جسم دوری علامت گذاری کنید .سپس در لحظه ای که ماه در بهترین زمان رصدی است(چهار نهم مدت مکث هلال بعد از زمان غروب خورشید )تلسکوپ را در سمت همان علامتی که در افق گذاشته اید و همان ارتفاعی که محاسبه کرده اید قرار داده وبدون احتیاج به چرخاندن در سمت وارتفاع به جستجوی هلال درون میدان دید تلسکوپ یا دوربین بپردازید. from>parssky.com

اين مؤسسه پیشتر جايزه‌ای ۱۰ ميلیون دلاری به نام «جايزه ایکس انصاری» بنیان نهاده بود. جايزه «ايکس انصاری» به نخستین فضاپيمای خصوصی تعلق می‌گرفت که طی دو هفته، دو بار به ارتفاع ۱۰۰ کيلومتری زمين سفر کند. چهار تيم از هفت کشور، در این رقابت شرکت کردند و فضاپیمای «اسپيس شيپ وان» با پروازهای موفقش در هفتم و دوازدهم مهر ۸۴ برنده مسابقه شد.

حالا اين مؤسسه به موازات برگزاری مسابقه‌ای جديد، اعلام کرده که طی برنامه‌ای موسوم به «برنامه ميراث ماه» تصاوير و پيام‌های عمومی را در قالب يک دی‌وی‌دی به ماه خواهد فرستاد.

اين ایده از يک عکس خانوادگی متعلق به «چارلز دوک» که در آوريل ۱۹۷۲ گرفته شده، وام گرفته شد. زمانی که دوک به سطح کره ماه رفت. يکی از وسايل شخصی او عکسی خانوادگی بود که نوشته‌ای در پشت آن خودنمايی می‌کرد. اين عکس یه يادگار روی کره ماه ماند و پس از ۳۵ سال تنها يادبود چندرسانه‌ای بشر روی کره ماه است.

اکنون هر کسی با اهدای ۱۰ دلار به مؤسسه «جايزه ايکس» می‌تواند یک عکس ديجیتالی با حجم يک مگابايت با حفظ موازين اخلاقی و حق کپی‌رایت به همراه يک پيام کوتاه در اين دی‌وی‌دی داشته باشد.

همه پيام‌ها و تصاوير در يک دی‌وی‌دی ۱۷ گيگابایتی دولايه و دورو توسط فضاپیمای برنده مسابقه، روی کره ماه قرار خواهد گرفت. تعداد دی‌وی‌دی‌های ارسالی به تعداد تصاوير بستگی خواهد داشت. پيام‌ها در وب‌سایت اختصاصی «گوگل لونار ايکس پرايز» بارگذاری می‌شوند. کاربران علاوه بر توانایی ويرايش پيام‌های شخصی خود می‌توانند تصاوير دیگران را مشاهده کنند.

”ما مطمئن هستيم که تيم‌ها از همه جای دنيا، برای گسترش فناوری جديد روبوتک و حضور مجازی تلاش خواهند کرد که به طور چشمگيری باعث کاهش هزینه اکتشافات فضايی خواهد شد. “

دکتر پيتر اچ. دايمانديس، مدير مؤسسه «جايزه ايکس»

«سارا اون» معاون اين مؤسسه عقیده دارد که برنامه ميراث ماه، به رقابت کمک خواهد کرد و انگيزه‌ای عمومی فراهم می‌آورد.

در برنامه مشابهی که سازمان فضايی آمريکا (ناسا) در گذشته برگزار کرد تا يک آلبوم طلای چندرسانه‌ای را توسط ماهواره «مسافر» (Voyager) به فضا ببرد، جایی برای مشارکت عمومی در نظر گرفته نشد.

بر خلاف پروژه ناسا، اين بار همه مردم فرصت دارند تا تصاویر دلخواهشان را به ماه بفرستند. فرصتی که «یک بار برای همیشه» نیست و اگر برنامه ریزی های این مؤسسه به نتیجه برسد، باز هم تکرار خواهد شد.

چه کسی عکس مرا جابه‌جا خواهد کرد؟

جایزه 30 میلیون دلاری:

جايزه بزرگ ۲۰ ميلیونی: برای تيمی که روبوتی را بر سطح کره ماه بنشاند. این روبوت بايد ۵۰۰ متر روی سطح کره ماه حرکت کرده و پس از ارسال تصاوير باکيفيت از سطح کره ماه، به زمين برگردد.
مهلت: ۳۱ دسامبر ۲۰۱۲. در غير اين صورت ۱۵ ميلیون دلار.
مهلت: ۳۱ دسامبر ۲۰۱۴

جايزه دوم ۵ ميليونی: برای تيمی تعلق می‌گيرد که بتواند تا ۳۱ دسامبر ۲۰۱۴ کارهای فوق را دوباره انجام دهد.

پاداش ۵ ميليونی: برای تيمی است که مأموريت‌های اضافه‌ای را انجام دهد. مثلاً مسافتی بيش از ۵ کيلومتر بپیمايد، از يک ساخته دست بشر عکس‌برداری کند (مانند سخت‌افزار آپولو)، آب يا يخ بيابد يا مدت یک شب قطبی قمری (تقريباً ۱۴.۵ روز زمینی يا نيم ماه قمری) در ماه اقامت کند.

شرکت گوگل و مؤسسه «جايزه ايکس» در مسابقه جدید خود، به نخستین تيم آماتور که يک روبوت را روی سطح کره ماه فرود آورد، جايزه‌ای معادل سی ميليون دلار اهدا می‌کنند.

این جايزه نفيس باعث می‌شود تيم‌های بيشتری تلاش کنند تا به ماه برسند و شانس رسيدن بسته چندرسانه‌ای مذکور به ماه افزايش خواهد یافت.

برنامه فعلی اين است که نيمی از پول‌های اهدا شده به «برنامه ميراث ماه» به تيم‌های شرکت‌کننده اختصاص داده شود و نيم دیگر صرف هزينه آموزش و توسعه اين برنامه شود.

سال گذشته در چنين روزهایی (۲۳ شهریور ۸۵) انوشه انصاری توانست به عنوان نخستين فضانورد ايرانی، نخستين زن و چهارمين نفری که هزينه سفر فضايی خود را پرداخت کرده، به فضا سفر کند.

سايوز 9، فضاپیمای حامل وی پس از قرار گرفتن در جو زمين، با موفقيت به ايستگاه بين‌المللی فضايی ملحق شد و در سحرگاه ۷ مهر ۱۳۸۵ همراه با دو تن از فضانوردان ايستگاه بين‌المللی فضايی به زمين بازگشت.

from

2 نوشته شده در چهارشنبه دوم آبان 1386ساعت 17:13 توسط آرمین مرجانی |

DNA یا دزاکسی ریبونوکلئیک اسید یکی از ماکرومولکولهای سلولی است که حامل اطلاعات وراثتی بوده و طی همانند سازی ژنتیکی از یک نسل به نسل بعد منتقل می‌شود. و در داخل سلول از روی آن RNA و پروتئین ساخته می‌شود.

مقدمه

کشف ماده‌ای که بعدها DNA نام گرفت در سال 1869 بوسیله فردیک میشر انجام شد. این دانشمند هنگام مطالعه بر روی گویچه‌های سفید خون ، هسته سلولها را استخراج کرد و سپس بر روی آن محلول قلیایی ریخت. حاصل این آزمایش ، رسوب لزجی بود که بررسیهای شیمیایی آن نشان داد، ترکیبی از کربن ، هیدروژن ، اکسیژن ، نیتروژن و درصد بالایی از فسفر می‌باشد. میشر این ماده را نوکلئین نامید. زمانی که ماهیت اسیدی این ماده مشخص گردید، نام آن به اسید دزاکسی ریبونوکلئیک تغییر یافت.

ساختمان رشته‌ای DNA

سرعت پیشرفت تعیین ساختمان DNA بسیار کند بوده است. در سال 1930 کاسل و لوین دریافتند که نوکلئین در واقع اسید دزوکسی ریبونوکلئیک است. برسیهای شیمیایی آن مشخص کرد که زیر واحد تکرار شونده اصلی DNA ، نوکلئوتید می‌باشد که از سه قسمت تشکل شده است. یک قند پنتوز (2- دزوکسی D- ریبوز) ، یک گروه 5-فسفات و از یکی چهار باز آلی نیتروژن‌دار حلقوی آدنین (A) ، گوانین (G) ، سیتوزین (C) و تیمین (T) تشکیل شده است.

از این چهار باز دو باز آدنین و گوانین از بازهای پورینی و دو باز سیتوزین و تیمین از بازهای پیریمیدینی می‌باشند. به مجموعه قند و باز آلی نوکلئوزید گفته می‌شود. گروه فسفات می‌تواند به کربن3 و یا5 متصل شود. به مجموع نوکلئوزید و گروه فسفات متصل به آن نوکلئوتید می‌گویند. با توجه به اینکه یون فسفات می‌تواند هم به کربن 3 و هم به کربن5 متصل شود.

پس دو نوکلئوتید از طریق یک پیوند فسفودی استر بهم متصل می‌شوند. به این صورت که گروه هیدروکسیل یک نوکلئوتید با گروه فسفات نوکلئوتید دیگر واکنش داده و پیوند فسفودی استر را بوجود می‌آورد. از آنجایی که پیوند فسفودی استر ، کربنهای3 و5 دو قند مجاور را بهم متصل می‌کند، این پیوند را پیوند5-3 فسفودی استر نیز می‌نامند. یک زنجیره در اثر اتصال پشت سر هم تعدادی2-دزوکسی ریبونوکلئوتید بوسیله پیوندهای دزوکسی ریبونوکلئوتید تشکیل می‌شود.

تمامی نوکلئوتیدها در یک زنجیره پلی نوکلئوتیدی دارای جهت یکسان می‌باشند. به این صورت که نوکلئوتید انتهایی در یک سمت زنجیره دارای یک گروه5 آزاد و نوکلئوتید انتهایی در سمت دیگر زنجیره دارای یک گروه3 آزاد می‌باشد. بنابراین زنجیره پلی نوکلئوتیدی دارای جهت بوده و این جهت را به صورت5--->3 نشان می‌دهند. بنابراین اگر در نوکلئوتید ابتدایی کربن5 در بالای حلقه پنتوز و کربن3 در زیر آن باشد، در تمامی نوکلئوتیدهای بعدی زنجیره کربن 5 در بالای حلقه پنتوز جای خواهد داشت.

نتایج حاصل تا سال 1950

DNA یک پلیمر رشته‌ای متشکل از واحدهای2- دزوکسی اسید ریبونوکلئیک می‌باشد که بوسیله پیوندهای فسفودی استر5-3 به هم متصل شده‌اند.
DNA حاوی چهار زیر واحد dc و dG و dT و dA می‌باشد.
مقادیر متوالی dT و dA با یکدیگر و dc و dG نیز با یکدیگر مساوی می‌باشند.

مارپیچ دو رشته‌ای DNA

در سال 1953 در ساختمان سه بعدی DNA ، بوسیله واتسون و کریک کشف شد. واتسون و کریک با استفاده از مطالعات تفرق اشعه ایکس ، رشته‌های DNA که بوسیله فرانکلین و ویلکینز تهیه شده بود و همچنین ساختن مدلها و استنباطهای مشخصی ، مدل فضایی خود را ارائه دادند و در سال 1962 واتسون و کریک و ویلکینز به خاطر اهمیت کشف ساختمان DNA به صورت مشترک جایزه نوبل دریافت کردند.

مدل پیشنهادی آنان چنین بود. DNA یک مارپیچ دو رشته‌ای است که رشته‌های آن به دور یک محور مرکزی ، معمولا به صورت راست گرد پیچ می‌خورند. طبق مدل واتسون و کریک ، ستونهای قند - فسفات همانند نرده‌های پلکان به دو قسمت خارجی بازهای آلی پیچیده و به این ترتیب در معرض محیط آبکی داخل سلول هستند و بازهای آلی که خاصیت آبگریزی دارند، در داخل مارپیچ قرار می‌گیرند. هنگام تشکیل مارپیچ رشته‌ها به صورت موازی متقابل قرار می‌گیرند.

یعنی اگر جهت یک رشته3<--5 باشد، رشته دیگر 5<--3 خواهد بود. پیوندهای هیدروژنی بین آدنین از یک رشته با باز تیمین رشته مقابل و باز گوانین یک رشته با سیتوزین رشته مقابل بوجود می‌آیند. گر چه از نظر اندازه هر باز پورینی می‌تواند در مقابل یک باز پیریمیدین قرار بگیرد. ولی به دلیل وجود گروههای شیمیایی روی بازهای G و C و T و A پیوندهای هیدروژنی مناسب فقط بین C - G و T - A برقرار می‌شود و ایجاد پیوند بین T - G و C- A ممکن نیست.

واکنشهای توتومریزاسیون

اتم هیدروژن در بازهای آلی می‌تواند روی اتمهای نیتروژن و یا اکسیژن حلقه جابجا شود. این تغییر موقعیت هیدروژن روی حلقه باز را توتومریزاسیون می‌گویند. توتومریزاسیون در بازهای آدنین سیتوزین باعث تبدیل فرم آمینی به فرم ایمنی و در مورد بازهای تیمین و گوانین باعث تبدیل فرم کتونی به فرم انولی می‌شود.

در شرایط فیزیولوژیکی ثابت تعادل واکنش توتومریزاسیون بیشتر به سمت اشکال آمینی و کتونی می‌باشد. این حالت پایدار پروتونی ، الگوی تشکل پیوندهای هیدروژنی بین بازها را تعیین می‌نماید، بطوری که بازهای T و A با تشکیل دو پیوند هیدروژنی و بازهای G و C با سه پیوند هیدروژنی با هم جفت می‌شوند. C و A و همچنین T و G نمی‌توانند با هم جفت شوند.

زیرا در این بازها اتمهای هیدروژن هر دو در یک موقعیت قرار دارند و امکان ایجاد پیوند هیدروژنی وجود ندارد. به دلیل اینکه در رشته‌های DNA همواره باز A مقابل T و باز G مقابل C قرار دارد، این دو رشته را مکمل می‌نامند. بنابراین توالی موجود در یک رشته DNA ، توالی رشته مقابل را تعیین می‌کند. مکمل بودن دو رشته DNA ، اساس عمل همانند سازی DNA است.
from >roshd.ir

2 نوشته شده در یکشنبه بیست و نهم مهر 1386ساعت 17:55 توسط آرمین مرجانی |

نظریه بازگشت کشسان